Môi khô, bong vảy và ngứa rát kéo dài nhiều tuần không phải lúc nào cũng là hiện tượng nẻ môi thông thường. Trong nhiều trường hợp, đây là biểu hiện của một dạng viêm da mạn tính ở vùng viền môi và da quanh miệng.
Trong bài viết này, Ana Beauty Academy sẽ phân tích chàm môi là gì, các dấu hiệu nhận biết và 6 nguyên nhân gây chàm môi. Đồng thời, bài viết sẽ tổng hợp 4 hướng điều trị giúp bạn chăm sóc môi đúng cách và hạn chế tái phát.
Chàm môi là bệnh gì?
Chàm môi là tình trạng viêm da mạn tính ở vùng môi và da quanh miệng, còn được gọi là viêm da môi hoặc viêm môi có vảy tiết. Bệnh khiến môi khô, đỏ và đóng vảy, có thể khởi phát do yếu tố di truyền hoặc do tác nhân bên ngoài như son môi gây kích ứng và thói quen liếm môi.
Đây là bệnh mạn tính với ba loại thường gặp là viêm môi tiếp xúc kích ứng, viêm môi tiếp xúc dị ứng và viêm môi bong vảy. Chàm môi gây ngứa rát khó chịu, ảnh hưởng đến thẩm mỹ cũng như việc ăn uống và giao tiếp hằng ngày.
Dấu hiệu bị chàm môi là gì?
Dấu hiệu bị chàm môi gồm môi khô ửng đỏ, bong tróc da, nứt nẻ ở bờ môi, ngứa rát và có thể sưng viêm khi bệnh tiến triển nặng. Cụ thể, người bệnh thường gặp các biểu hiện sau:
- Khô và bong tróc da môi: Bề mặt môi xuất hiện vảy trắng mỏng, dễ bong khi nói chuyện hoặc ăn uống.
- Ửng đỏ, mẩn đỏ ở viền môi: Vùng giữa môi và da quanh miệng trở nên mờ, sưng nhẹ.
- Nứt nẻ ở bờ môi: Các vết nứt gây đau khi há miệng, đôi khi rớm máu.
- Ngứa rát khó chịu: Cảm giác châm chích tăng lên khi ăn đồ mặn, chua hoặc cay nóng.
- Thâm sạm môi: Màu môi có thể trở nên sẫm hơn do thay đổi sắc tố sau các đợt viêm kéo dài.
- Lở loét, viêm sưng: Xuất hiện ở giai đoạn nặng, có thể kèm vảy tiết.
Với những người bệnh có làn da sáng, vùng da quanh môi có thể chuyển sang nâu đỏ hoặc nâu. Những người bệnh da sẫm màu, vùng da này có thể sáng hơn hoặc tối hơn bình thường.
Bạn nên đi khám da liễu khi tình trạng kéo dài trên hai tuần dù đã dưỡng ẩm đều đặn, hoặc khi xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng như mưng mủ, vảy tiết vàng và sưng đau tăng dần.
6 nguyên nhân gây chàm môi
Chàm môi hình thành do nhiều yếu tố kết hợp như di truyền, miễn dịch, môi trường và thói quen sinh hoạt. Dưới đây là 6 nguyên nhân phổ biến thường gặp.
Tiếp xúc với các chất kích ứng
Chất kích ứng từ kem đánh răng, son môi, son dưỡng, thuốc điều trị và một số loại thực phẩm là nhóm tác nhân thường gặp nhất gây chàm ở môi. Da môi mỏng, không có tuyến bã nhờn nên phản ứng nhanh hơn các vùng da khác. Ngoài ra, khói bụi, phấn hoa và lông động vật cũng nằm trong nhóm dị nguyên phổ biến.
Yếu tố di truyền
Yếu tố di truyền có thể làm tăng nguy cơ mắc chàm môi, đặc biệt ở người có cơ địa dị ứng. Tỷ lệ mắc bệnh cao hơn rõ rệt ở những người có thành viên trong gia đình bị hen suyễn, chàm hoặc viêm da. Cơ địa dị ứng di truyền khiến hàng rào bảo vệ da yếu hơn, tạo điều kiện cho hóa chất dễ xâm nhập và gây bùng phát bệnh.
Nồng độ hormone trong cơ thể bị thay đổi
Rối loạn nồng độ hormone là một yếu tố có thể dẫn đến chàm môi. Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ, đặc biệt trong các giai đoạn biến động nội tiết như tiền kinh nguyệt, thai kỳ, sau sinh và tiền mãn kinh.
Sự thay đổi của thời tiết
Da môi rất dễ bị kích thích khi thời tiết thay đổi, đặc biệt là những biến đổi đột ngột. Người nhạy cảm với nhiệt độ thấp và thời tiết lạnh có nguy cơ khởi phát chàm môi cao hơn. Bên cạnh đó, không khí khô trong phòng điều hòa và gió mạnh cũng khiến môi mất nước nhanh, làm tình trạng khô, bong tróc và kích ứng trở nên rõ hơn.
Tình trạng tâm lý căng thẳng
Bệnh có khả năng bùng phát nhanh chóng khi thần kinh người bệnh bị căng thẳng, do đó yếu tố tâm lý ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành và phát triển của chàm môi. Ngoài ra, stress còn kéo theo các thói quen vô thức như cắn môi, liếm môi khiến tổn thương nặng thêm.
Một vài yếu tố nguy cơ khác
Ngoài các nguyên nhân trên, chàm môi còn liên quan đến các yếu tố sau:
- Thói quen liếm môi thường xuyên.
- Tiền sử viêm da cơ địa hoặc cơ địa dị ứng.
- Nhạy cảm với nhiệt độ nóng hoặc lạnh.
- Đang bị cảm lạnh, cúm hay nhiễm trùng đường hô hấp trên.
- Tiếp xúc với lông động vật như chó, mèo,…
- Mắc các bệnh lý như HIV, giang mai, đái tháo đường.
4 cách điều trị chàm môi hiệu quả
Chàm môi thường tái đi tái lại và khó điều trị dứt điểm, nhưng có thể cải thiện đáng kể nếu phát hiện sớm và xử trí đúng cách. Dưới đây là 4 hướng điều trị phổ biến.
Sử dụng thuốc
Thuốc giúp kiểm soát viêm và triệu chứng trong đợt bùng phát, cần được bác sĩ da liễu chỉ định.
- Kem bôi chứa corticoid: Chống viêm, giảm ngứa, đau rát và sưng tấy. Bạn chỉ nên dùng ngắn ngày theo đơn để tránh teo da vùng môi.
- Sản phẩm chứa hydrocortisone 1%: Giúp giảm viêm môi và làm người bệnh bớt khó chịu khi ăn uống.
- Thuốc kháng histamin: Hạn chế triệu chứng ngứa rát, nhưng có thể gây buồn ngủ hoặc buồn nôn.
- Thuốc kháng sinh: Được bác sĩ chỉ định khi chàm môi có nhiễm trùng hoặc viêm nhiễm nặng.
- Kem dưỡng ẩm: Bổ sung độ ẩm, cải thiện tình trạng khô và bong da môi.
Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh
Chế độ ăn giúp giảm yếu tố kích hoạt viêm từ bên trong.
- Tránh thực phẩm dễ gây kích ứng như hải sản, thịt bò, nội tạng động vật và đậu phộng.
- Hạn chế đồ ăn cay nóng, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ.
- Không dùng rượu bia và đồ uống chứa chất kích thích như cà phê.
- Bổ sung rau xanh và trái cây tươi để cung cấp vitamin, khoáng chất cần thiết.
- Uống đủ nước mỗi ngày để duy trì độ ẩm cho da và niêm mạc môi.
Chăm sóc cá nhân
Chăm sóc tại chỗ quyết định tốc độ phục hồi của môi:
- Dưỡng ẩm nhiều lần trong ngày bằng son dưỡng hoặc kem dưỡng ẩm.
- Tránh son môi chứa nhiều chì và sản phẩm không rõ nguồn gốc.
- Vệ sinh môi và da quanh miệng sạch sẽ, nhất là sau khi ăn.
- Không liếm môi, không bóc lớp vảy trên môi.
- Không tẩy tế bào chết khi môi đang viêm vì dễ làm tổn thương nặng thêm.
- Có thể dưỡng môi bằng nha đam, dầu dừa, mật ong nếu đảm bảo an toàn và vệ sinh.
Thay đổi chế độ sinh hoạt
Thói quen sinh hoạt giúp hạn chế tái phát lâu dài.
- Cân đối thời gian làm việc, học tập với nghỉ ngơi và thư giãn.
- Không thức khuya, đảm bảo ngủ đủ giấc để da có thời gian tái tạo.
- Giữ tinh thần thoải mái, tránh áp lực kéo dài trong công việc và cuộc sống.
- Duy trì lối sống tích cực, vận động đều đặn.
5 câu hỏi thường gặp về chàm môi
Dưới đây là một số giải đáp giúp bạn hiểu rõ chàm môi là gì, cách nhận biết tình trạng, chăm sóc môi đúng cách và hạn chế nguy cơ tái phát.
Chàm môi bao lâu thì khỏi?
Chàm môi thường đỡ và khỏi sau 1 – 3 tuần nếu bạn tránh đúng chất gây dị ứng và chăm sóc tốt. Tuy nhiên, vì đây là bệnh mạn tính do cơ địa, chàm môi rất dễ tái phát nếu gặp lại các yếu tố kích ứng hoặc thay đổi thời tiết.
Những ai có nguy cơ mắc phải chàm môi?
Những người có cơ địa dị ứng, làn da nhạy cảm hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh chàm, hen suyễn có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.
Vaseline trị chàm môi được không?
Vaseline có thể giúp hỗ trợ trị chàm môi nhưng không phải là thuốc đặc trị tận gốc. Bạn nên dùng vaseline nguyên chất để giảm tình trạng nứt nẻ và bảo vệ lớp màng ẩm tự nhiên của da môi.
Trị chàm môi tận gốc được không?
Bạn không thể trị chàm môi tận gốc vì đây là bệnh mạn tính dễ tái phát. Tuy nhiên, bạn có thể kiểm soát tốt triệu chứng, làm lành tổn thương và ngăn ngừa bệnh quay trở lại bằng cách chăm sóc đúng cách.
Các phương pháp chẩn đoán điều trị chàm môi gồm những gì?
Chẩn đoán chàm môi dựa vào khám lâm sàng và xét nghiệm áp bì tìm dị nguyên. Điều trị gồm dùng kem bôi corticosteroid, thuốc kháng histamin, dưỡng ẩm sâu và tránh tuyệt đối các hóa chất, son môi hay thức ăn gây kích ứng.
Hiểu rõ chàm môi là gì giúp bạn phân biệt môi nẻ thông thường với tình trạng cần can thiệp y khoa. Chàm môi có tính mạn tính, không lây và cần kiểm soát bằng cách nhận diện tác nhân khởi phát, chăm sóc môi đúng cách. Bên cạnh đó, bạn nên hạn chế tiếp xúc với các chất dễ gây kích ứng, duy trì dưỡng ẩm đều đặn và theo dõi những thay đổi bất thường trên môi để xử lý sớm khi cần.
Nếu bạn muốn theo nghề làm đẹp một cách bài bản, có thể tham khảo khóa học Phun xăm thẩm mỹ tại ANA Beauty Academy. Chương trình giúp học viên xây dựng nền tảng về da, màu mực, kỹ thuật đi kim và chăm sóc sau phun, đồng thời tăng thời lượng thực hành trên mẫu thật để rèn tay nghề và làm quen với quy trình xử lý môi trước khi làm việc thực tế.
Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa.
